İstanbul'un kalabalık caddelerinde, trafiğin ve şehrin gürültüsü arasında sessizce emek veren binlerce insan var: sokak satıcıları. Kimi bir tezgahta meyve satıyor, kimi elinde simit sepetiyle dolaşıyor, kimi de arabasının bagajından geçimini sağlamak için kendi malzemelerini çıkarmaya çalışıyor. Vatandaş ile yapılan sohbetlerde ortaya çıkan tablo da bu emeğin iki yüzünü gözler önüne seriyor: Bir yandan alım gücü düşen halk için ucuz ve ulaşılabilir bir alışveriş imkânı sunan bu satıcılar, diğer yandan belediye denetimleri, kayıt dışılık tartışmaları ve "haksız rekabet" iddiaları arasında sıkışıp kalıyor. Kimileri onları ekonominin görünmeyen kahramanları olarak görürken, kimileri de düzenin bozulmasına neden olduklarını düşünüyor. Peki İstanbullular, şehrin bu sessiz emekçilerine gerçekte nasıl bir gözle bakıyor?

ESNAF'A RAĞMEN SOKAK SATICILARINI TERCİH EDİYORUM

Esnaf'ın vergi ödemesine rağmen sokak satıcılarını tercih ettiğini ifade eden Erdem Öztürk,''Sokaktan geçtiğimizde kalabalık ortamlarda,meydanlarda mutlaka bir sokak satıcısına denk geliyoruz.Alışveriş yaptığımız ürüne göre değişiyor elbette.Mesela simit olsun, arabada meyve satanlar olsun mutlaka denk geliyoruz ve alışveriş yapıyoruz, kendi günlerini kurtarmak için ekmeklerini kazanıyorlar.Tabii esnaf vergisini veriyor.Yani seyyar satıcının olmaması lazım. Bir taraftan vergi veren, kira veren, spotaj veren bir esnaf var iken, genelde iş bilgiyi vermeyen bir vatandaşın seyyar satıcılık yapması bu durum değil açıkçası.Bizim açımızdan herhangi bir sakınca olmuyor ama yine de tüketici ürün satın alırken bu durumlara dikkat ediyor.''dedi.

VATANDAŞ ALIM GÜCÜNE GÖRE TERCİH YAPIYOR

Vatandaşların ürün alırken kendi alım gücüne göre tercih yaptığına dikkat çeken Mehmet Yavuz Efe,''Vatandaşın ürün satın alırken maddi gücü çeşitliliğe göre değişebiliyor; manav,market,sokak uygunluk aklınıza ne geliyorsa.Bu ekonominin zorlu olduğu dönemde insanlar sepetini doldurmak için ucuz ürün arayışına giriyor çünkü şuan oluşan nedenler mevcut.Mesela emekli aldığım maaş bana yetmiyor geçinemiyorum diyor bu yüzden emekliden tutun işçisine kadar elindeki ücrete göre tercihte bulunuyor.Bir diğer örnek ise bugün mağazada Zara'ya gidip 1000 lira tişört adam alamıyor, 100 lira sokaktan tişört alabiliyor.Ekonominin özeti bu.''ifadelerini kullandı.

BELEDİYELER ESNAF'A KULAK VERMELİ

Sokak satıcıların  esnaf için tehdit unsuru olduğuna işaret eden Muhammet Tekiner,''Belediyenin sokak satıcılarına yönelik yürüttüğü denetimleri şu anda yeterli bulmuyorum, çünkü bu satıcılar cadde ve sokakları izinsiz bir şekilde işgal ederek hem yayaların hem de esnafın rahatça hareket etmesini zorlaştırıyor ve bu durum düzenli bir denetim eksikliğinin açık bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor.

Bununla birlikte, belediyemizin bu soruna gereken önemi vererek daha kapsamlı ve kalıcı bir denetim mekanizması oluşturacağına inanıyorum çünkü bugüne kadar benzer sorunları çözme konusundaki çabalarını gördüğüm için inşallah bu konuda da gerekli adımları atarak şehrimizin düzenini sağlayacaktır.''şeklinde konuştu.

KURALLAR HERKESE EŞİT UYGULANIRSA DÜZEN SAĞLANIR

Sokak satıcılığının kayıt dışı ekonomiye eşitsizlik getirdiğini dile getiren Veysel Birtane,''Kayıt dışı ekonominin böyle bir temeli, bir dayanağı olamaz aslında. Adalet, ancak kuralların herkese eşit uygulanmasıyla düzen sağlanır.Bu konuda yetkili kişilerin görevlerini yeterince yerine getirdiğini düşünmüyorum, açıkçası yüzde on bile diyemem. Yani sistemin işlemesi için önce denetimin düzgün çalışması lazım.

Bu konuda ne düşündüğümü sorarsanız, kısaca şöyle söyleyeyim;Kurallar ne ise onların uygulanması gerekir. Zabıtanın kendine göre bir haklılığı var , herkes her sokak ortasında istediği gibi tezgah açarsa ortada düzen diye bir şey kalmaz. O yüzden zabıtanın yaklaşımını doğru buluyorum.''dedi.

SOKAK SATICILARINA BELİRLİ BÖLGEDE İZİN VERİLMELİ

Sokak satıcılarına belli bölgelerde izin verilmesi gerektiğini dile getiren Aydın Çelik ise,''Sokak satıcılarına belli bölgelerde izin verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Her belli bir bölgede satış yapmalarını uygun görüyorum. Zabıtalar biraz sert davranıyorlar, biraz esnek davranmaları lazım.Satıcılara yer gösterseler, kaba kuvvet kullanmasalar daha iyi olabilir aslında.Çünkü herkesin geçim derdi var ve bu insanlar da bir şekilde ekmek parası kazanmaya çalışıyor. Belediyenin onlara belirli bölgeler tahsis etmesi, hem şehrin düzenini bozmadan hem de bu insanların mağdur olmadan çalışmasını sağlar. Önemli olan bir denge kurmak , ne tamamen yasaklamak ne de kontrolsüz bırakmak.

Ancak zabıtaların tutumunda bazı sorunlar görüyorum. Bence biraz daha esnek ve anlayışlı davranmaları gerekiyor. Satıcılara sert müdahale etmek yerine önce onlara uygun bir satış yeri gösterip yönlendirmeleri daha doğru bir yaklaşım olur. Kabaca davranmak yerine, karşılıklı anlayışla çözüm üretilebileceğine inanıyorum.''şeklinde konuştu.

SOKAK SATICILARIN SAYISI AZALDI

Sokak satıcıların giderek önemini yitirdiğini söyleyen Serhat Yağız ise,''Bence sokak satıcılarının sayısı son yıllarda azaldı. Bunun en büyük sebebi, turistlerin artık sokak satıcılarının iyi kaliteli ürün satmadığını fark etmesi ve sosyal medyanın etkisiyle yayılan çeşitli markalar sebebiyle esprilerle bu durum daha da görünür hale geldi.İnsanlar bu satıcılara olan güvenini kaybetti.Bu güven kaybı doğrudan alışverişe yansıdı ve turistler artık onlardan alışveriş yapmıyor. Satış yapamayan sokak satıcıları da haliyle başka işlere yönelmek zorunda kaldı, bu yüzden sayıları giderek azaldı.''ifadelerini kullandı.

SOKAK SATICILARI ESNAFA  FAYDA SAĞLIYOR

Sokak satıcılarının esnafa zarar vermek yerine katkı sağladığının altını çizen  Mustafa Harıldar,''Tek başına bir dükkanda durmanın beş parmaktan yalnızca bir parmakla iş yapmaya benzediğini, oysa sokak satıcılarının da alana dahil olmasıyla bu "elin" tamamlandığını ve birlikte daha fazla müşteri çekildiğini söyleyebilirim.Şahsen bu durumdan bir zarar görmediğimi, aksine fayda gördüğümü de belirtmek isterim. Bazı satıcıların şikayete konu olabildiğini kabul etmekle birlikte, genel olarak sokak satıcılığının hem kendisine hem de çevredeki esnafa yarar sağladığını, zarar vermediğini rahatlıkla söyleyebilirim''.dedi