Uzm. Ebe Ayfer Öztireli

Gebelikte Metabolik Değişimler

Gebelikte:

              •            Kan hacmi artar

              •            Bazal metabolizma hızı yükselir

              •              Glukoz ihtiyacı artar

              •            Sıvı dengesi daha hassas hale gelir

Uzun süreli açlıkta annenin kan şekeri düşebilir. Gebe metabolizması açlığa daha hızlı keton üretimiyle yanıt verir. Özellikle ilk trimesterde görülen bulantı-kusma ile birlikte sıvı kaybı varsa risk artabilir.

Oruç ve Anne Sağlığı

Bilimsel çalışmalarda gebelikte orucun etkileri annenin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.

Olası Riskler

              •              Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü)

              •          Dehidratasyon (sıvı kaybı)

              •            Baş dönmesi, bayılma

              •            Baş ağrısı

              •              Tansiyon düşüklüğü

              •            İdrar yolu enfeksiyonu riskinde artış (yetersiz sıvı alımına bağlı)

Özellikle yaz aylarında ve uzun süreli açlıkta sıvı kaybı ciddi önem taşır.

Bebek Üzerine Etkileri

Araştırmalar, sağlıklı ve komplikasyonsuz gebeliklerde kısa süreli orucun çoğu zaman ciddi bir etki göstermediğini bildirse de şu durumlar dikkat gerektirir:

              •              Düşük doğum ağırlığı riski

              •              Amniyon sıvısında azalma

              •            Fetal hareketlerde geçici azalma

              •            Anne keton düzeylerinde artış

Ancak bu etkiler genellikle:

              •            Uzun süreli susuzluk

              •              Yetersiz beslenme

              •            Riskli gebelik varlığı durumlarında daha belirgindir.

Kimler Oruç Tutmamalı?

Tıbbi açıdan aşağıdaki durumlarda oruç önerilmez:

              •              Gebelik diyabeti

              •              Tansiyon hastalığı

              •              Kansızlık (ileri düzey)

              •              Çoğul gebelik

              •              Gelişme geriliği olan bebek

              •              Düşük tehdidi

              •              Şiddetli bulantı-kusma

              •            Daha önce erken doğum öyküsü

Bu durumlarda açlık ve susuzluk hem anne hem bebek için risk oluşturabilir.

Eğer Gebe Oruç Tutacaksa…

Karar bireyseldir ve mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Öneriler:

              •              Sahurda protein + kompleks karbonhidrat içeren beslenme

              •            Gün boyu en az 2–2.5 litre sıvı alımı (iftar–sahur arası)

              •              Şekerli ve çok tuzlu gıdalardan kaçınma

              •            Gün içinde fetal hareketleri takip etme

              •            Baş dönmesi, çarpıntı, kasılma olursa orucu sonlandırma

Sonuç

Gebelikte oruç konusu siyah-beyaz değildir. “Her gebe tutabilir” ya da “hiçbir gebe tutamaz” demek bilimsel değildir.

Tıbbi yaklaşım şudur:

Gebeliğin risk durumu, annenin sağlık profili ve takip bulguları değerlendirilerek bireysel karar verilmelidir.